Termessos
Termessos
Termessos Pisidia Bölgesi`nin bu eski kenti Antalya`nın 30 km, kuzeybatısında, antik dönemde Solymos olarak bilinen, 1050 m. yükseklikteki Güllük Dağ`ı üzerinde yer alır. Termessoslular kendilerini buranın yerli halkı olan Solymoslardan saymakta ve bu bölge dilini konuşmaktadır,Homeros`un Ilyadası`ndaki Solymi ile bağlantılı görülüp şehrin tarihinin Troya harplerine kadar indiği söylenirse de esas tarih sahnesine çıkışı M.Ö. 334 yılında Büyük İskender`in gelmesiyle olmuştur. Bundan sonra da şehrin büyük ölçüde Hellenleştiği, ilk refah çağını bu dönemde yaşadığı görülmektedir. İkinci refah dönemini ise Roma Çağı`nda yaşamış olup halk, Roma senatosu tarafından Roma halkının dostu ve müttefiki olarak kabul edilmiştir. Şehrin Bizans egemenliği ve sonrası hakkında bir bilgimiz yoktur.
Güllük Dağı üzerindeki harabeye Antalya-Korkuteli yolundaki Milli Park içinden geçilerek gidilir. Dağa tırmanırken Hellenistik surlardan geçilerek Güllük Dağı`nm tepesindeki harabeye ulaşılır. Harabe de gördüğümüz ilk kalıntı podyumu ayakta kalmış bir mezar binasıdır. Bundan sonra şehrin içine giden patika devam edildiğinde sağda bir Propylon dikkati çeker. Hadrianus devrinde yapılmış, 8 m. genişliğinde bir cellaya sahip bu propylon İon düzenindedir. Şehrin içinden geçen yol Termessos`un eski yoludur. Bu yol surlardan içeri girerek sütunlu bir caddeye ulaşır. Bunun karşısında şehrin gymnasionu bulunur. Birinci katı ayakta kalabilmiş bu yapı birçok oda ve salondan oluşmaktadır.
Düzlüğe çıkıldığında büyük çoğunluğu iyi korunmuş olan resmi yapılar topluluğu ile karşılaşılır. Buradaki ilk kalıntı Agora`ya aittir. Agora kuzey ve batıda, muhtemelen de doğuda portikolarla çevrilidir. Agoranın batı stoası Bergama Kralı II. Attalos (M.b.159-138) tarafından dor düzeninde ve iki katlı olarak inşa edilmiş, kuzey stoası ise zeminde bulunan bir yazıta göre M.S. I. asırda Osbaras tarafından yaptırılarak Termessos`a hediye edilmiştir. Agoranın güneybatısında geniş merdivenlerle çıkılan bir mezar kalıntısı bulunmaktadır. Şehrin en iyi korunmuş yapısı Antalya körfezine hakim, 4200 kişilik tiyatrodur. Güzel taş işçiliği Hellenistik Dönem`de yapıldığını gösterir. Ancak Roma Devrinde tadilat görmüş, güney paradosu sonradan tonozlarla örtülmüştür. Tiyatronun güneybatısında çatıya kadar ayakta güzel kesme taş işçiliğine sahip Bouleuterion bulunur. M.S. 1. yy.`a ait, 25 m. genişliğindeki bu yapının ele geçen parçalarından mozaikle kaplı olduğu anlaşılmıştır. Ancak yapının örtü şekli hakkında kesin bir şey söylenememektedir.
Bouleuterionun hemen arkasında yer alan yapı Zeus Soiymeus Tapmağıdır. 6.10×7.36 m. ölçüsünde bir cellaya sahip bu tapınak halen 4 m. yüksekliktedir. 5.50x 5.50 m. ölçülerinde Küçük Artemis Tapmağı Roma Çağı`na tarihlenmekte, kapının üst sövesi üzerinde yer alan bir yazıtta Aurelia Armasta adında bir kadın tarafından inşa ettirildiği bildirilmektedir. Bu tapınağın arkasında Termessos`un baş tapmağı olan Büyük Artemis Tapınağı yer alır. 6×11 sütun sayılı ve dor düzeninde bir perípteros olarak inşa edilen tapmağın bugün yalnızca temelinden izler görülebilir. Dağınık mimari parçalarından Antoninler Dönemi`nde (M.S.138-192) inşa edildiği anlaşılmıştır. Bunun kuzeyinde 5.78 x 6.90 m. ölçüsünde, Korinth düzeninde küçük bir kutsal alan bulunmaktadır.
II. Attalos stoasının solunda yer alan 15 noluyapı, Korinth düzeninde, 9.50×10.85 m. ölçüsünde bir tapınaktır. Daha ileride 16 nolu yapı ise küçük Korinth tapınağıdır. 6.70 x 7.20 m. ölçüsündeki Geç Roma Dönemi`ne ait bu tapınağın önünde merdivenler bulunmaktadır. Kent kurucusunun evi olarak bilinen ev üstü açık, avlulu bir Roma evidir. Dor düzenindeki ön kapısı bugün de 6 m. yüksekliğe kadar görülebilir. Kentin nekropolü güney, batı ve kuzeyde olup, burada ilginç kaya mezarları ile tapınak biçimli mezarlar bulunmaktadır. Kayadan ayrılmış bir lahdi kapsayan Makedonyalı Komutan Alketas`ın mezarı çok ilginçtir. Mezar anıtının içinde ata binmiş çarpışan adamı gösteren kabartma görülebilir. Lahdin alt kesimi dışında tamamı tahrip edilmiştir. Burada Agathemeros`un mezarı ve aslanlı mezarlar bulunur. Ayrıca bir heroon da vardır. Kentin güney batısında, ağaçların arkasında gömülmüş durumda, bir kaide üzerinde duran lahitler bulunmaktadır. Bunlar M.Ö. III. ve II. yy`lara tarihlenirler. Dağların tepesindeki bu harabe yeri size ilginç gelecektir sanırız.
Gelen Arama Terimleri:
- bouleuterion termessos
- termessos bouleuterion bilgi
